اگر راننده پراید باشید، احتمالاً میدانید که این خودرو علیرغم استهلاک پایین، در سیستم خنککاری کمی حساس است. بهطوریکه بارها اتفاق میافتد که رانندگان بعد از مراجعه به تعمیرگاه با نگرانی میگویند: «فقط چند دقیقه از روشن کردن ماشین میگذرد که آمپر آب خیلی بالا میرود!»
در حالت عادی، آمپر آب پراید پس از چند دقیقه کارکرد درجا یا حرکت آرام، باید کمی پایینتر از خط وسط (بین خط اول و دوم در مدلهای کاربراتوری و انژکتوری قدیمی، یا دقیقا زیر خط وسط در مدلهای جدیدتر) ثابت بماند. اما منظور از زود داغ شدن موتور پراید این است که عقربه آمپر با سرعتی غیرطبیعی، ظرف کمتر از 15 دقیقه پس از استارت، از خط وسط عبور کرده و به محدوده قرمز نزدیک شود؛ بدون اینکه شما در ترافیک سنگین مانده یا رانندگی طولانیمدت داشته باشید.
بیتوجهی به این اتفاق میتواند خسارتهای مالی سنگینی به همراه داشته باشد. سوختن واشر سرسیلندر، تاب برداشتن سرسیلندر، گیرپاژ کردن پیستونها و حتی در موارد شدید، آتشسوزی در محفظه موتور از مهمترین تبعات کار کردن موتور در دمای بالا است. در این مطلب قصد داریم، علت زود داغ شدن موتور پراید را به زبان ساده بررسی کنیم تا بتوانید در سریعترین زمان، جلوی خسارت را بگیرید.
علت زود داغ شدن موتور پراید چیست؟
با توجه به افزایش چشمگیر قیمت پراید مثل تمام خودروها، مراقبت و توجه به مشکلات فنی آن اهمیت بیشتری نسبت به قبل پیدا کرده است. وقتی موتور پراید در همان دقایق اولیه بعد از استارت داغ میکند، مشکل ناشی از خستگی موتور یا فشار طولانیمدت نیست؛ بلکه یکی از اجزای اصلی گردش مایع خنککننده از کار افتاده یا مسیر آن مسدود شده است. بهطور خلاصه، اصلیترین دلایل این اتفاق عبارتاند از:
- قفل کردن ترموستات در حالت بسته
- خرابی یا شکستن پرههای واترپمپ
- هوا گرفتن سیستم خنککاری
- کار نکردن فن رادیاتور
- کمبود شدید آب یا نشتی مایع خنک کننده
- سوختگی شدید واشر سرسیلندر و نفوذ کمپرس به آب
- گرفتگی و کیپ شدن مسیر رادیاتور
در ادامه، هر یک از این موارد را به زبان ساده بررسی میکنیم:
قفل شدن ترموستات
ترموستات نوعی شیر حرارتی است که تا قبل از گرم شدن موتور (مثلا تا دمای ۸۲ یا ۸۷ درجه) بسته میماند تا موتور زودتر به دمای کارکرد بهینه برسد. سپس باز میشود تا آب به رادیاتور رفته و خنک شود. اگر ترموستات قفل کند و بسته بماند، آب داخل موتور حبس شده و با حرارت پیستونها ظرف ۳ تا ۵ دقیقه به نقطه جوش میرسد. به جرات میتوان گفت شایعترین علت زود داغ شدن موتور پراید در همان لحظات اولیه حرکت، قفل شدن ترموستات است.

خرابی واترپمپ
وظیفه واترپمپ، به گردش درآوردن آب در مجاری سیستم خنک کننده است. اگر پرههای واترپمپ به دلیل زنگزدگی بپوسند یا پولی آن هرز بچرخد، آب درون موتور راکد میماند. حتی اگر رادیاتور خنک باشد، بلوک سیلندر به شدت داغ میشود. این اختلال جریان، یک علت داغ کردن پراید به حساب میآید که اغلب رانندگان از آن غافل میشوند.
هوا گرفتن سیستم خنککاری
سیستم خنککننده پراید باید به اندازه کافی مایع خنککننده داشته باشد. اگر به هر دلیلی (مثل نشتی) هوا وارد مدار شود، این حبابهای هوا مانع چرخش صحیح آب شده و سنسورها در تشخیص گردش مایع خنک کننده دچار اشتباه میشوند. هوا گرفتن سیستم یک علت گرمای زیاد موتور پراید است که اجازه خنککاری سریع را در همان ابتدای حرکت نمیدهد.
کار نکردن فن خنککننده رادیاتور
هنگامی که دمای آب به حد معینی میرسد، فشنگی فن فرمان وصل شدن رله و چرخش فن را صادر میکند. اگر موتور فن سوخته باشد، رله فن عمل نکند یا فشنگی آب از کار افتاده باشد، با اولین توقف کوتاه یا حتی درجا کار کردن، دمای آب به سرعت بالا میرود. در حقیقت، اشکال در سیستم برق فن، مهمترین دلیل داغ کردن پراید در سرعتهای پایین و لحظات اولیه روشن شدن خودرو است.
کمبود آب در سیستم خنک کننده
اگر شیلنگهای رادیاتور، لولههای بخاری یا پولکیهای سیلندر پاره شده باشند و آب رادیاتور تخلیه شده باشد، گرمای احتراق مستقیما بلوکه سیلندر را داغ میکند. این تخلیه ناگهانی مایع، اصلیترین علت داغ شدن بیش از حد موتور پراید است و بلافاصله پس از استارت زدن علائم خود را نشان میدهد.
سوختن واشر سرسیلندر و ورود کمپرس به آب
در صورت واشر زدن ماشین، فشار بالای محفظه احتراق (کمپرس پیستون) مستقیما وارد کانالهای آب میشود. این هوای داغ و تحت فشار، آب رادیاتور را به سرعت به نقطه جوش میرساند و آن را از منبع انبساط بیرون میریزد. این وضعیت خطرناکترین علت داغ کردن ماشین پراید است که در صورت نادیده گرفتن، هزینه تعویض سرسیلندر را روی دستتان میگذارد.
رسوب گرفتگی شدید لولههای رادیاتور
استفاده از آب شهری به جای مخلوط آب مقطر و ضدیخ، به مرور زمان مجاری باریک آلومینیومی رادیاتور را پر از رسوب میکند. وقتی مسیر آب مسدود باشد، رادیاتور نمیتواند گرما را دفع کند و همین موضوع علت داغ شدن ماشین پراید در کمتر از چند دقیقه رانندگی خواهد بود.

اقدامات ضروری در صورت زود داغ کردن پراید
اگر پشت فرمان متوجه بالا رفتن غیرعادی آمپر آب شدید، پیشنهاد میکنیم اقدامات زیر را به ترتیب انجام دهید:
- خودرو را در جای امن متوقف کنید اما فورا خاموش نکنید
اگر آب درون سیستم باشد و موتور را ناگهانی خاموش کنید، پمپ از کار میافتد و پیستونها به سیلندر میچسبند. در نتیجه احتمال گیرپاژ کردن موتور وجود دارد. فقط در صورتی موتور را بلافاصله خاموش کنید که آب کاملا تخلیه شده باشد یا صدای غیرعادی از موتور بشنوید.
- بخاری خودرو را روشن کنید و روی آخرین درجه گرما و بیشترین پرتاب باد قرار دهید
رادیاتور بخاری مانند یک خنککننده کمکی عمل کرده و گرمای اضافه را از موتور میگیرد.
- کاپوت را با احتیاط باز کنید
کاپوت را باز کنید تا جریان هوا برقرار شود؛ اما مراقب پاشش احتمالی آب جوش یا بخار باشید.
- به هیچ وجه درب رادیاتور را باز نکنید
در صورت باز کردن درب رادیاتور، احتمال دارد آب داغ و تحت فشار مانند فواره پرتاب شده و سوختگی شدیدی ایجاد کند.
- کارکرد فن را بررسی کنید
بررسی کنید آیا فن رادیاتور با دور تند در حال چرخیدن است یا خیر.
- روی پرههای رادیاتور آب بریزید
اگر به آب دسترسی دارید، به آرامی روی پرههای فلزی رادیاتور (نه روی منیفولد یا بدنه داغ موتور) آب بریزید تا خنک شود.
- پس از رسیدن آمپر به زیر خط وسط، موتور را خاموش کنید
موتور را خاموش و صبر کنید تا دمای موتور کاهش یابد و سپس سطح آب و تسمهها را بررسی کنید.
راهکارهای جلوگیری از زود داغ کردن موتور پراید
برای اینکه با مشکل علت داغ شدن پراید یا جوش آوردنهای ناگهانی غافلگیر نشوید، رعایت نکات زیر ضروری است:
- استفاده همیشگی از ضدیخ باکیفیت
- حفظ ترکیب ۵۰ درصد ضدیخ و ۵۰ درصد آب مقطر در سیستم خنک کننده
- تعویض دورهای ترموستات (2 سال یک بار یا هر ۴۰ هزار کیلومتر)
- بررسی دورهای سلامت فشنگی و رله فن (3 ماه یکبار)
- سرویس و شستشوی رادیاتور (2 سال یکبار)
- چک کردن روزانه یا هفتگی سطح آب منبع انبساط
- بررسی دورهای تسمه دینام و واترپمپ
اگر به فکر این هستید که خودروی حال حاضر خود را با یک خودروی تازهنفس تعویض کنید، همراهمکانیک در تمام این مسیر در کنار شما خواهد بود.
کلام پایانی
جوش آوردن پراید در دقایق ابتدایی حرکت معمولا ناشی از قطع شدن ناگهانی چرخه خنککاری است. آگاهی از علت زود داغ شدن موتور پراید به شما کمک میکند تا به جای سردرگمی، در همان لحظه با روشن کردن بخاری و خنک کردن ایمن رادیاتور از آسیبهای سنگین به سرسیلندر جلوگیری کنید. سیستم خنککاری پراید ساختار پیچیدهای ندارد؛ کافی است با استفاده از مایع استاندارد، تعویض به موقع ترموستات و بررسی دورهای فن، سلامت آن را تضمین کنید و در صورت تکرار مشکل زود داغ شدن موتور، حتما خودرو را به یک مکانیک ماهر نشان دهید تا ریشه اصلی علت داغ کردن پراید را پیدا و برطرف کند. فراموش نکنید که اگر قصد خرید و فروش خودرو خود را دارید، حتما قبل از هر اقدامی از کارشناسی فنی خودرو کمک بگیرید تا بتوانید بهترین گزینه را خریداری کنید.