هر سیستم پنوماتیکی از سازوکار فشار هوا برای تولید نیرو یا انجام کار مکانیکی استفاده میکند. یکی از کاربردهای پنوماتیک در صنعت خودرو مربوط به طراحی سیستم تعلیق خودرو است. پنوماتیک ماشین نوعی سیستم تعلیق به شمار میرود که از هوای فشرده برای مهار ضربههای وارد شده به ماشین و تنظیم فاصله کف خودرو با سطح زمین بهره میگیرد. اگر میخواهید با اجزای این نوع سیستم تعلیق آشنا شوید و درباره انواع پنوماتیک ماشین اطلاعات بیشتری به دست بیاورید، این مطلب را تا پایان دنبال کنید.
سیستم پنوماتیک ماشین چیست؟
انواع سیستم تعلیق خودرو رایج از سازوکار باز و بسته شدن فنر برای مهار ضربههای وارد شده به ماشین و ثابت نگهداشتن ارتفاع خودرو در محدوده مشخص استفاده میکنند. در سیستم پنوماتیک ماشین، فنرها با قطعات دیگری به نام بالن هوا جایگزین میشوند. این بالنها محل تجمع هوای فشرده هستند. افزایش یا کاهش فشار هوای موجود در این بالنها به باز و بسته شدن آنها کمک میکند و به این ترتیب، مسئولیت مهار ارتعاشات و تنظیم ارتفاع خودرو در سیستم پنوماتیک ماشین انجام میگیرد. بههمین دلیل، این نوع سیستم تعلیق تحت عنوان سیستم تعلیق بادی نیز شناخته میشود.
اجزای سیستم تعلیق پنوماتیک چیست؟
مهمترین وسایل پنوماتیک ماشین عبارتاند از:
- کمپرسور پنوماتیک ماشین
- لولههای فشار قوی
- بالنهای هوا
- شیرهای الکتریکی
- سیستم کنترل از راه دور (ریموت)
کمپرسور باد سیستم پنوماتیک ماشین معمولا در صندوق عقب خودرو تعبیه میشود. این قطعه معمولا از یک موتور الکتریکی برای تأمین انرژی مورد نیاز به منظور فشردهسازی هوا استفاده میکند. سپس هوای فشرده به لولههای فشار قوی انتقال مییابد. راننده با استفاده از سیستم کنترل از راه دور تعبیه شده در داخل کابین میتواند میزان باز و و بسته شدن شیرهای الکتریکی سیستم پنوماتیک ماشین را کنترل کند. هرچه شیرها بیشتر باز شوند، هوای فشرده بیشتری به بالنهای هوا منتقل میشود. در نتیجه با انبساط بالنها، ارتفاع خودرو افزایش پیدا میکند. عکس این اتفاق در زمان کاهش فاصله ماشین با سطح زمین رخ میدهد.
انواع پنوماتیک ماشین
انواع پنوماتیک ماشین را میتوان به دو دسته تقسیم کرد:
- سیستم پنوماتیک مدار بسته
- سیستم پنوماتیک مدار باز
در سیستم مدار بسته، مخازن ذخیرهسازی هوا وجود دارد که میزان مشخصی هوا در آنها نگهداری میشود. سپس بر اساس نیاز، میزان مشخصی از هوا به سمت کمپرسور باد انتقال یافته و در مدار پنوماتیک جریان مییابد. در سیستم مدار باز، هوای مورد نیاز کمپرسور باد از محیط بیرون تأمین و پس از پیمودن چرخه پنوماتیک بار دیگر به هوای آزاد بازگردانده میشود.
مزایا و معایب پنوماتیک ماشین
در این بخش نوبت به بررسی مزایا و معایب پنوماتیک ماشین میرسد.
مزایای سیستم پنوماتیک ماشین
مهمترین مزایای سیستم تعلیق پنوماتیک برای ماشین را میتوان به صورت زیر برشمرد:
- انعطافپذیری و سهولت تنظیم فاصله کف ماشین با زمین
- بهبود هندلینگ ماشین
- آسایش بیشتر برای سرنشینان خودرو
برای تنظیم ارتفاع خودروهای دارای سیستم تعلیق رایج باید به سراغ اقداماتی مانند تعویض کمک فنرها یا برش فنرها بروید. ضمن اینکه فاصله کف ماشین با زمین در این خودروها تقریبا ثابت است. در ماشینهای دارای سیستم تعلیق پنوماتیک، امکان تنظیم ارتفاع خودرو وجود دارد. بهطوریکه راننده میتواند با فشردن یک دکمه فاصله کف ماشین با سطح زمین را افزایش یا کاهش دهد و روی محدوده مد نظر تنظیم کند. این یعنی متناسب با شرایط مسیری که در آن تردد صورت میگیرد، امکان تنظیم ارتفاع بهینه خودرو وجود دارد.
تجربه نشان میدهد ماشین پنوماتیک فرمانپذیری بهتری دارد. این موضوع باعث ارتقای کیفیت هندلینگ ماشین میشود در نتیجه راننده تجربه راحتتری برای رانندگی بهخصوص در مسیرهای پرپیچوخم خواهد داشت.
همانطور که میدانید، سیستم تعلیق وظیفه مهار ارتعاشات و ضربههای وارد شده به ماشین را بر عهده دارد. سیستم پنوماتیک ماشین از این حیث عملکرد بسیار بهتری نسبت به سایر انواع سیستم تعلیق خودرو دارد. بههمین دلیل سیستم پنوماتیک خودرو از نظر مهار آسایش و راحتی سرنشینان ماشین شرایط بسیار مناسبی دارد.
معایب و خطرات پنوماتیک ماشین
سیستم پنوماتیک در حال حاضر بیشتر روی خودروهای لوکس نصب میشود. دلیل اصلی این موضوع نیز بالا بودن قیمت پنوماتیک ماشین است. نهتنها قیمت بسیاری از لوازم پنوماتیک ماشین زیاد است؛ بلکه هزینه نصب این سیستم تعلیق روی خودرو نیز قابل توجه ارزیابی میشود. ضمن اینکه هرگونه نصب غیراصولی سیستم پنوماتیک میتواند تأثیر منفی روی عملکرد سیستم ترمز خودرو بگذارد.
سوال مهم دیگری که باید به آن پرداخت این است که آیا پنوماتیک برای ماشین ضرر دارد؟ بزرگترین چالش در استفاده از این سیستم تعلیق، ترکیدن پنوماتیک ماشین است. این اتفاق در اثر ترکیدن بالنهای پنوماتیک رخ میدهد. اتفاقی که اگر در حین رانندگی با سرعت بالا رخ دهد، میتواند کنترل خودرو را از دست راننده خارج کرد. البته با سرویسهای دورهای بهموقع خودرو میتوان تا حد زیادی جلوی این حادثه را گرفت.
قیمت پنوماتیک ماشین
اگر قصد خرید پنوماتیک ماشین را دارید، باید توجه داشته باشید در حال حاضر (بهمن 1404) قیمت پکیج کامل تجهیرات سیستم پنوماتیک پراید، پارس و سایر خودروهای داخلی بسته به نوع و برند بین 38 تا 50 میلیون تومان هزینه به همراه دارد. همچنین در ادامه قیمت برخی از لوازم پنوماتیک ماشین را به صورت جداگانه مشاهده میکنید:
- کمپرسور باد: 7 تا 10 میلیون تومان
- شیر برقی: 5 تا 9 میلیون تومان
- بالن هوا: 3 تا 7 میلیون تومان
- سیستم کنترل از راه دور: 1.5 تا 4 میلیون تومان
هزینه نصب پنوماتیک ماشین نیز بسته به نوع خودرو و تجهیزات انتخاب شده در حال حاضر حداقل 30 میلیون تومان است.
کلام پایانی
در این مطلب بررسی کردیم که سیستم تعلیق پنوماتیک ماشین چیست و از چه اجزایی تشکیل میشود. توجه داشته باشید که هرچند پنوماتیک روی انواع خودروهای سدان، هاچبک و شاسی بلند قابل اجرا است؛ اما باید پیش از نصب پنوماتیک حتما با کارشناس متخصص در این زمینه مشورت کنید. همچنین نباید به هر کسی برای نصب پنوماتیک ماشین اعتماد کنید؛ چراکه این کار کاملا تخصصی بوده و نیاز به مهارت بالایی دارد. تجربه شما چیست؟ نظرات و تجربههای خود را در زمینه پنوماتیک خودروها با ما در میان بگذارید.
