بک فایر ماشین (Backfire) یکی از جذابترین مباحث برای علاقهمندان به تیونینگ و خودروهای اسپرت است. بد نیست بدانید که در خودروهای قدیمی این اتفاق معمولا نشاندهنده نقص فنی بود؛ اما در خودروهای مدرن و اسپرت امروزی، بعضی از رانندهها با اعمال تغییراتی در عملکرد خودرو قابلیت بک فایر را به ماشین خود اضافه میکنند و هدفشان از این کار لذت بردن از جذابیت بصری و صوتی بک فایر خودرو است. اگر میخواهید با جزئیات این پدیده آشنا شوید و درباره مزایا و معایب بک فایر خودرو اطلاعات بیشتری کسب کنید، مطلب حاضر را از دست ندهید.
بک فایر ماشین چیست؟
به خروج شعله همراه با صدای انفجار از اگروز، بک فایر ماشین گفته میشود. این پدیده زمانی رخ میدهد که مخلوط سوخت و هوای محترق نشده، به جای سوختن کامل درون سیلندر، وارد منیفولد خروجی یا لوله اگزوز شده و در آنجا به دلیل حرارت بالای قطعات اگزوز منفجر میشود. این پدیده معمولا در زمان شتابگیری یا کاهش سرعت ناگهانی خودروهای مسابقهای بهراحتی قابل مشاهده است.
البته در مواردی، امکان وقوع بک فایر در منیفولد ورودی هوا نیز وجود دارد. گاهی اوقات اتفاق نادر یعنی بک فایر بعد از خاموش شدن موتور رخ میدهد. این اتفاق در اثر احتراق مخلوط سوخت و هوای باقیمانده در اگزوز رقم میخورد. دلیل آن هم معمولا توقف دیرهنگام پاشش سوخت از انژکتور یا پمپ بنزین ماشین است که سوخت اضافی را به درون اگزوز هدایت میکند.
فارغ از اینکه بک فایر به صورت عمدی یا سهوی در ماشین رخ میدهد، اصلیترین دلایل بک فایر خودرو عبارتاند از:
- برهم خوردن نسبت استاندارد اختلاط سوخت و هوا
- مشکلات زمانبندی سیستم جرقهزنی
- نشتی در مسیرهای ورودی و خروجی هوا و دود در موتور
تاثیر بک فایر روی موتور خودرو
اگر بک فایر ماشین خفیف و کنترل شده باشد، آسیب جدی به موتور خودرو وارد نمیشود. اما نباید فراموش کنید بک فایر میتواند در گذر زمان باعث پر شدن و از کار افتادن کاتالیست ماشین شود. پر شدن مبدل کاتالیتسی معمولا باعث افت توان ماشین میشود. همچنین به دلیل گران بودن کاتالیست، خیلی از رانندهها بهجای تعویض این قطعه اقدام به پاکسازی آن میکنند. علاوه بر کاتالیست، منبع اگزوز هم در اثر بک فایر خودرو در بلند مدت معمولا آسیب میبیند.
در مواردی که بک فایر بهصورت پیاپی رخ دهد، انفجارهای شدید ناشی از این پدیده در اگزوز باعث میشود که سوپاپهای خروجی دود به سمت اگزوز تحت فشار قرار بگیرند. این اتفاق بهمرور زمان باعث تاب برداشتن سوپاپهای خروجی دود از موتو خودرو میشوند.
گاهی اوقات بک فایر در منیفولد ورودی هوا رخ میدهد که از آن تحت عنوان بک اسپیت (Back Spit) یاد میشود. اتفاقی که بهدلیل جرقهزنی زود هنگام یا دیر بسته شدن سوپاپهای ورودی سیلندر رخ میدهد. این اتفاق خیلی خطرناک است؛ زیرا شعله به سمت فیلتر هوا و سیستم سوخت رسانی خودرو برمیگردد که میتواند منجر به آتشسوزی در محفظه موتور یا آسیب به سنسورهای ورودی (مانند سنسور MAF) شود.
آموزش بک فایر ماشین
اگر پس از خرید خودرو برای یک تجربه جدید به فکر ایجاد بک فایر افتادهاید، باید بگوییم برای این کار سه روش کلی وجود دارد که عبارتاند از:
- نصب کیت بک فایر ماشین
- بک فایر با ریمپ ایسیو
- بک فایر با تغییر در سیستم اگزوز و حذف کاتالیست
بهدلیل آسیبهای احتمالی که هر یک از این روشها برای خودرو دارند، همراه مکانیک بههیچ عنوان استفاده از آنها برای ایجاد بک فایر ماشین را توصیه نمیکند. با وجود این، در ادامه به معرفی روشهای مذکور میپردازیم.
نصب کیت بک فایر ماشین
برای اینکه بک فایر به صورت عمدی و با خواست راننده در خودرو ایجاد شود، کیت بک فایر ماشین (Afterburner Kit) نصب میشود. این کیت از چند قطعه الکترونیکی و مکانیکی تشکیل میشود و مکانیزم عملکرد سادهای دارد. کیت بک فایر معمولا برای تیونینگ خودرو نصب میشود.
یک کلید جرقهزنی متصل به کیت بک فایر در اتاق خودرو تعبیه میشود. با فشردن این کلید توسط راننده، جرقهزنی شمعهای موتور متوقف میشود. در این حالت، ترکیب سوخت خام و هوا بدون احتراق از سیلندر عبور کرده و وارد مسیر اگزوز میشوند. یک شمع مخصوص که در انتهای لوله اگزوز نصب میشود که جزئی از کیت بک فایر خودرو است. پس از ورود سوخت و هوا به داخل اگزوز، این شمع فعال شده و جرقه میزند. بهاینترتیب، سوخت خام جمع شده در انتهای اگزوز مشتعل میشود. این اتفاق با خروج شعله و صدای انفجار از اگزوز همراه است.
ناگفته نماند در صورت نصب کیت بک فایر غیراستاندارد، فرآیند احتراق که در اگزوز رخ میدهد از کنترل خارج میشود. در این حالت امکان وقوع رخدادهایی مانند آتشسوزی در سیستم اگزوز ماشین وجود دارد.
بک فایر با ریمپ ایسیو
روش دوم ایجاد بک فایر ماشین، استفاده از ریمپ ECU یا تغییر تنظیمات نرمافزاری موتور است. در حالت عادی وقتی راننده پای خود را از روی پدال گاز برمیدارد، ECU دستور کاهش پاشش سوخت را میدهد تا مصرف سوخت کمتر شود و آلایندگی کاهش پیدا کند.
با انجام ریمپ مخصوص ایسیو که تحت عنوان پاپ بنگ (Pop Bang) شناخته میشود، تنظیمات کامپیوتر ماشین بهگونهای تغییر میکند که هنگام رها کردن پدال گاز یا کاهش دور موتور، مقدار کمی سوخت همچنان وارد سیلندر شود. سپس با تأخیر در زمان جرقهزنی یا تغییر در شرایط احتراق، بخشی از این سوخت کامل نمیسوزد و وارد اگزوز میشود.
زمانی که سوخت با حرارت بالای اگزوز تماس پیدا میکند، صدای تقتق همراه با انفجارهای ریز و شعله ایجاد میشود. این روش در برخی از خودروهای مدرن اسپرت اجرا میشود. مزیت این روش در مقایسه با مورد قبلی این است که نیازی به نصب سیستم جرقهزنی ندارد و بک فایر در حالت کنترل شدهتر رخ میدهد.
البته اگر ریمپ توسط فرد غیرمتخصص انجام شود، میتواند باعث افزایش دمای گازهای خروجی، آسیب به موتور بهخصوص در پیشرانههای توربوشارژ، خرابی کاتالیزور، فرسودگی سوپاپها و افزایش مصرف سوخت شود. همچنین در بسیاری از خودروها، استفاده از این روش باعث روشن شدن چراغ چک یا ایجاد خطا در سنسور اکسیژن میشود.
بک فایر با تغییر در سیستم اگزوز و حذف کاتالیست
سومین روش که معمولا در کنار یکی از دو روش فوق بهعنوان مکمل اجرا میشود، ایجاد تغییر در مسیر سیستم اگزوز خودرو است. سیستم اگزوز خودرو بهطور استاندارد برای کاهش صدا، کنترل آلایندگی و مدیریت حرارت طراحی شده است. قطعاتی مانند کاتالیست، منبع وسط، منبع عقب و رزوناتور تا حد زیادی صدای انفجارهای کوچک داخل اگزوز را کاهش میدهند و مانع خروج شعله به بیرون میشوند.
با حذف کاتالیست، یا استفاده حذف هدرز و منبع وسط از مسیر اگزوز، فضای بیشتری برای عبور گازهای آلاینده باز میشود. در این حالت اگر ذرات سوخت وارد اگزوز شود، احتمال وقوع پدید بک فایر بیشتر میشود.
این روش باعث افزایش آلایندگی خودرو میگردد و همچنین بهدلیل غیرقانونی بودن در زمان اخذ معاینه فنی مشکلساز میشود. همچنین تغییر در مسیر اگزوز مشکلات دیگری مانند احتمال نشتی را بهدنبال دارد.
مزایا و معایب بک فایر ماشین
واقعیت از این قرار است که بک فایر ماشین بیش از آنکه تأثیر مثبت روی توان فنی و راندمان پیشرانه داشته باشد، میتواند خطرساز باشد. بهخصوص اگر نصب کیت بک فایر خودرو توسط افراد حرفهای انجام نگیرد یا بهصورت مکرر از بک فایر استفاده شود.
همانطور که اشاره کردیم، هدف اصلی بسیاری از صاحبان خودرو از بک فایر، لذت بردن از جذابیتهای بصری و صوتی این پدیده است. البته بک فایر در خودروهای مجهز به موتور توربوشارژ میتواند یک مزیت خاص داشته باشد. در بعضی از خودروهای توربو، از این تکنیک برای بالا نگه داشتن دور توربین توربو در هنگام تعویض دنده استفاده میشود.
نوبت به بررسی عوارض بک فایر خودرو میرسد. در ادامه لیست مهمترین معایب بک فایر موتور را مشاهده میکنید:
- آسیب دیدن کاتالیست
- آسیب دیدن منبع اگزوز
- افزایش قابل توجه مصرف سوخت (حدود 30 درصد)
- کاهش قدرت موتور
- داغ شدن بیش از حد موتور
- احتمال ذوب شدن سپر پلاستیکی مجاور اگزوز در اثر حرارت بالا
آیا بک فایر ماشین باعث جریمه میشود؟
براساس قانون هوای پاک و آلودگی صوتی هرگونه اقدامی در خودروها منجر به آلودگی صوتی خارج از دامنه متعارف شود، ممنوع است. بک فایر ماشین نیز بهدلیل ایجاد آلودگی صوتی نامتعارف در صورت مشاهده توسط پلیس راهنمایی و رانندگی منجر به جریمه خودرو میشود. مقدار جریمه آلودگی صوتی در سال 1405 برابر با 600 هزار تومان است.
آیا میتوان جلوی بک فایر ماشین را گرفت؟
ممکن است این سوال را بپرسید که آیا راهی برای جلوگیری از بک فایر ماشین است؟ پاسخ این سوال، مثبت است. واشر بکفایر که با نام واشر ضد بکفایر نیز شناخته میشود، یکی از قطعات محافظتی در مسیر ورودی موتور است. این واشر معمولا از مواد مقاوم در برابر حرارت و فشار، مانند گرافیت، فلز یا ترکیبات نسوز ساخته میشود و در محل اتصال منیفولد هوا به دریچه گاز یا کاربراتور قرار میگیرد.
نقش اصلی این قطعه، ایجاد آببندی مناسب و جلوگیری از بازگشت شعله، گازهای داغ و فشار ناشی از احتراق به سمت منیفولد ورودی موتور است. علاوه بر این، واشر ضد بکفایر به پایداری فشار مخلوط هوا و سوخت کمک میکند، میزان لرزش و صدای اضافی را کاهش میدهد و مانع نفوذ ذرات گردوغبار به داخل موتور میشود. در نتیجه، استفاده از این قطعه میتواند در جلوگیری از بک فایر خودرو مفید باشد.
علاوه بر آن، اقدامات زیر نیز در پیشگیری از بک فایر ماشین موثر هستند:
- کالیبره کردن انژکتور برای تنظیم دقیق نسبت سوخت و هوا
- تعویض فیلتر هوای کثیف
- تنظیم فشار سیستم سوخت رسانی
- تنظیم زمان جرقهزنی با بررسی ایسیو ماشین
- تعویض شمعهای آسیب دیده
- رفع نشتی احتمالی در مسیر ورودی و خروجی موتور
- پرهیز از افزایش یا کاهش ناگهانی دور موتور خودرو
- استفاده از سوخت باکیفیت
- اطمینان از سلامت عملکرد سنسور اکسیژن
- اطمینان از سلامت سیستم مدیریت تهویه گازهای اگزوز (EVAP)
قیمت بک فایر ماشین
کیت بک فایر ماشین در حال حاضر (خرداد 1405) چیزی در حدود 2 تا 4 میلیون تومان قیمت دارد. همچنین هزینه ریمپ ایسیو مخصوص بک فایر خودرو نیز بسته به نوع خودرو بین 1 تا 3 میلیون تومان است. رویهمرفته، قیمت بک فایر ماشین چندان زیاد نیست. البته توصیه میکنیم برای جلوگیری از بروز مشکلات احتمالی، در صورت که تصمیم به اجرای بک فایر دارید، این کار را به افراد متخصص و حرفهای بسپارید.
کلام پایانی
در مجموع، بک فایر ماشین اگرچه برای برخی علاقهمندان به تیونینگ جذاب و هیجانانگیز به نظر میرسد، اما انجام آن توسط برخی از اهل فن توصیه نمیشود. این کار میتواند باعث آسیب به موتور، کاتالیزور، سیستم اگزوز، سنسورها و حتی خطر آتشسوزی را بهدنبال دارد. همچنین صدای شدید و خروج شعله ممکن است از نظر قانونی و ایمنی مشکلساز باشد. بنابراین اگر فردی با وجود این خطرات تصمیم به ایجاد بکفایر بگیرد، باید خسارتهای احتمالی، مشکلات فنی و هزینههای تعمیر را مد نظر قرار دهید.
