کنترل عملکرد بخشهای مختلف خودرو از سیستم سوخت رسانی، خنک کننده و … برای حفظ راندمان موتور حیاتی است. میزان اختلاط سوخت و هوا یکی از مهمترین فاکتورهای تأثیرگذار در عملکرد موتور ماشین است. انواع سنسورهای خودرو با هدف تنظیم عملکرد بخشهای مختلف موتور در محدوده استاندارد نقش ایفا میکنند. تجربه نشان میدهد خرابی هر یک از انواع سنسور در خودرو میتواند علاوه بر افت راندمان احتراق، زمینهساز خرابی بسیاری از قطعات موتور شود. بههمین دلیل، آشنایی اولیه با انواع سنسورهای ماشین برای هر رانندهای ضروری است. در ادامه مطلب حاضر، به معرفی انواع سنسور خودرو میپردازیم و درباره موقعیت قرارگیری و کاربرد آنها توضیح میدهیم.
سنسور خودرو چیست؟
سنسور (Sensor) یا حسگر به قطعهای گفته میشود که محرکهای فیزیکی را دریافت و نسبت به آنها واکنش نشان میدهد. محرک فیزیکی دریافت شده در قالب سازوکار مشخص در سنسور به سیگنال الکتریکی قابل اندازهگیری تبدیل میشود. معمولا انواع سنسورهای خودروهای انژکتوری، سیگنالهای تولید شده را به عنوان خروجی به کامپیوتر یا ECU ماشین ارسال میکنند. ایسیو با پردازش دادههای دریافت شده از سنسورها، ضمن پایش وضعیت عملکرد بخشهای مختلف خودرو، دستورات لازم برای عملکرد قطعات گوناگون را صادر میکند.
البته در خودروهای کاربراتوری نیز از سنسور برای مدیریت عملکرد بخشهایی از ماشین استفاده میشود. با این تفاوت که خبری از ایسیو در ماشین کاربراتوری نیست و سیگنال خروجی سنسورها به صورت مستقیم در اختیار راننده قرار میگیرد. معمولا تنوع و تعداد سنسورهای بهکاررفته در خودروهای کاربراتور به مراتب کمتر از ماشینهای انژکتوری است.
لیست انواع سنسور در خودرو
لیست پرشماری از انواع سنسورها را میتوان نام برد که در خودروها استفاده میشوند. برخی از سنسورها بهدلیل اهمیت بالا معمولا در عموم ماشینهای امروزی نصب میشوند؛ اما تعدادی از سنسورها فراگیر نیستند و بهعنوان آپشن در برخی از ماشینها مورد استفاده قرار میگیرند. در ادامه لیست انواع سنسورهای خودرو را مشاهده میکنید.
- سنسور سرعت خودرو یا سنسور کیلومتر
- سنسور باران
- سنسور دریچه گاز
- سنسور مپ خودرو
- سنسور اکسیژن
- سنسور دور موتور
- سنسور ناک یا سنسور ضربه
- سنسور خنک کننده
- سنسور زاویه فرمان
- سنسور موقعیت میل سوپاپ
- سنسور جریان هوا یا مف (MAF)
- سنسور فشار روغن
- سنسور سطح بنزین
جدول سنسورهای خودرو + محل قرارگیری
تجربه نشان میدهد بسیاری از سنسورهای ماشین عمر مفید مشخص دارند و پس از مدتی خراب میشوند. باتوجهبه ماهیت انواع سنسور در خودرو معمولا امکان تعمیر این قطعات آسیب دیده وجود ندارد و باید پس از خراب شدن به فکر تعویض آنها باشید. به همین دلیل اگر بهتازگی خرید خودرو انجام دادهاید، یکی از موضوع مهم که باید به عنوان راننده بدانید، موقعیت قرارگیری انواع سنسورهای خودرو است. در جدول زیر، موقعیت قرارگیری انواع سنسورهای ماشین را مشاهده میکنید.
|
نام سنسور |
محل قرارگیری سنسور |
|
سنسور سرعت خودرو |
روی چرخهای ماشین یا داخل گیربکس (در بعضی از خودروهای اتومات) |
|
سنسور دریچه گاز |
روی دریچه گاز موتوز |
|
سنسور باران |
روی شیشه خودرو و پشت آینه وسط |
|
سنسور مپ خودرو |
محدوده منیفولد ورود هوا بعد از دریچه گاز |
|
سنسور اکسیژن |
مجرای خروجی دود منیفولد اگزوز |
|
سنسور دور موتور |
روی پوسته کلاچ و روبهروی دندانههای فلایویل (یا روی قاب تسمه تایم یا زنجیر تایم) |
|
سنسور ناک |
روی بلوک موتور در قسمت منیفولد هوا و معمولا بین سیلندرها |
|
سنسور خنک کننده |
مسیر خروجی مایع خنک کننده از موتور به سمت رادیاتور |
|
سنسور زاویه فرمان |
در میله فرمان یا چرخهای ماشین |
|
سنسور دمای هوای ورودی |
روی منیفولد هوای ورود به موتور یا دریچه گاز |
|
سنسور جریان هوا |
کنار سوپاپ ورودی هوا به موتور |
|
سنسور موقعیت میل سوپاپ |
پایین میل سوپاپ |
|
سنسور فشار روغن |
درون کارتل روغن یا در نزدیک فیلتر روغن موتور |
|
سنسور سطح بنزین |
داخل باک سوخت خودرو |
کاربرد انواع سنسورهای خودرو
هر یک از انواع سنسور در خودرو برای اندازهگیری محرکهای خاصی استفاده میشوند. همانطور که اشاره کردیم، عمده سنسورهای مورد استفاده در خودرو برای کمک به تنظیم فرآیند اختلاط سوخت و هوا در محدوده ایدهآل برای احتراق در موتور کاربرد دارند. اطلاعات مختلف مانند میزان هوای ورودی به موتور، میزان آلایندههای خروجی از موتور، دمای هوا در سیستم خنک کننده، سرعت ماشین و … با کمک سنسورها جمعآوری شده و در اختیار کامپیوتر قرار میگیرند. ایسیو (ECU) نیز با پردازش اطلاعات، دستورات لازم برای عملکرد بخشهای مختلف ماشین در محدوده استاندارد را صادر میکند. در جدول زیر، نیم نگاهی به مهمترین وظایف انواع سنسورهای خودرو خواهیم داشت.
|
نام سنسور |
کاربرد سنسور |
|
سنسور سرعت خودرو |
|
|
سنسور دریچه گاز |
|
|
سنسور باران |
|
|
سنسور مپ خودرو |
|
|
سنسور اکسیژن |
|
|
سنسور دور موتور |
|
|
سنسور ناک |
|
|
سنسور خنک کننده |
|
|
سنسور زاویه فرمان |
|
|
سنسور دمای هوای ورودی |
|
|
سنسور جریان هوا |
|
|
سنسور موقعیت میل سوپاپ |
|
|
سنسور فشار روغن |
|
|
سنسور سطح بنزین |
|
تصاویر سنسورهای خودرو
قبل از پایان مطلب حاضر، بد نیست با تصاویر سنسورهای خودرو نیز آشنا شوید. البته باید توجه داشته باشید که ممکن است انواع سنسور خودرو پراید با انواع سنسور پژو تفاوتهایی از نظر شکل ظاهری داشته باشند؛ اما رویهمرفته اکثر سنسورها از نظر ظاهری شکل و شمایل شبیه به یکدیگر در خودروهای مختلف دارند. در ادامه برخی از این سنسورها را به شما نشان میدهیم.
- سنسور سرعت خودرو یا سنسور کیلومتر
- سنسور مپ خودرو
- سنسور دور موتور
- سنسور ناک یا سنسور ضربه
- سنسور زاویه فرمان
- سنسور موقعیت میل سوپاپ
- سنسور جریان هوا یا مف (MAF)
- سنسور فشار روغن
- سنسور سطح بنزین
کلام پایانی
در این مطلب با انواع سنسورهای خودرو آشنا شدیم. این امکان وجود دارد که در برخی از ماشینها، سنسورهای دیگری نیز وجود داشته باشند که برای انجام وظایف خاصی مورد استفاده قرار میگیرند. پیشنهاد میکنیم با مطالعه مطالب تخصصی مجله همراه مکانیک درباره انواع سنسور در خودرو با نشانههای خرابی سنسورها آشنا شوید. توجه به علائم خرابی سنسورهای ماشین کمک میکند تا پیش از بروز خسارتهای سنگین با تعویض قطعه آسیب دیده که معمولا قیمت بالایی ندارد، مشکلات ایجاد شده را برطرف کنید.
