اگر راننده پراید باشید، احتمالا حداقل یکبار این تجربه آزاردهنده را داشته‌اید: پایتان را از روی پدال گاز برمی‌دارید اما دور موتور بالا می‌ماند، یا هنگام تعویض دنده موتور بی‌دلیل زوزه می‌کشد. مشکل گاز خوردن بی‌دلیل یا گاز هرز خوردن پراید یکی از رایج‌ترین ایراداتی است که پای مالکان این خودرو را به تعمیرگاه‌ها باز می‌کند.
تجربه نشان می‌دهد سیستم سوخت‌رسانی و هوارسانی پراید مانند یک مجموعه هماهنگ عمل می‌کند؛ اگر یکی از آن‌ها (سنسورها یا قطعات مکانیکی) با مشکل مواجه شوند، دور موتور نامنظم شده و ماشین بی‌دلیل گاز می‌خورد. در این مقاله به‌صورت ساده و کاربردی به بررسی علت گاز خوردن پراید در حالت‌های مختلف می‌پردازیم.
منظور از گاز خوردن پراید چیست؟
وقتی می‌گوییم خودرو گاز می‌خورد، منظور بالا رفتن غیرعادی دور موتور (RPM) است؛ به این معنا که عقربه دور موتور بالا می‌رود و صدای موتور زیاد می‌شود، در حالی که شما پدال گاز را فشار نداده‌اید یا متناسب با فشاری که به پدال می‌آورید، سرعت خودرو افزایش پیدا نمی‌کند.
به‌طور کلی این پدیده دو حالت دارد:
- گاز خوردن خودبه‌خود
در این حالت، پایتان روی گاز نیست، اما ماشین خودبه‌خود دور موتور را بالا می‌برد (مثلا در حالت درجا یا پشت چراغ قرمز).
- گاز هرز خوردن
در این حالت، پدال گاز را فشار می‌دهید و دور موتور بالا می‌رود، اما شتاب و سرعت ماشین متناسب با آن افزایش پیدا نمی‌کند.
علت گاز خوردن پراید در حالت‌های مختلف
گاز خوردن پراید در هر شرایطی، نشانه خرابی یک قطعه خاص یا بروز نقص فنی در بخشی از خودرو است. در ادامه موقعیت‌های مختلف را تفکیک کرده و از محتمل‌ترین دلیل گاز خوردن پراید تا روش رفع آن را بررسی می‌کنیم.
یادتان باشد که علت گاز خودرن ماشین به عوامل مختلفی بستگی دارد، بنابراین حتما قبل از هرچیزی با آن‌ها آشنا شوید.
دلیل گاز خوردن پراید پس از استارت زدن
فرض کنید پس از حداقل یک شبانه‌روز، سوار ماشین شده و سوئیچ را می‌چرخانید و خودرو روشن می‌شود. سپس بلافاصله دور موتور به شکل غیرطبیعی بالا می‌رود (مثلا روی ۲۰۰۰ یا ۳۰۰۰ دور در دقیقه) و حتی پس از چند ثانیه هم پایین نمی‌آید.
این اتفاق به یکی از دلایل زیر رخ می‌دهد:
- کثیفی یا خرابی استپر موتور
وظیفه تنظیم هوای ورودی در حالت دور آرام بر عهده استپر است. اگر نوک آن دوده بگیرد یا گیر کند، هوای زیادی وارد موتور شده و دور موتور بالا می‌رود. برای حل این مشکل، ابتدا استپر موتور و نشیمنگاه آن (هوزینگ دریچه گاز) را با اسپری مخصوص انژکتورشور تمیز می‌کنند. اگر مشکل برطرف نشد، باید استپر تعویض شود.
- نشتی هوا از منیفولد یا شیلنگ‌های وکیوم
اگر از محل اتصال منیفولد، دریچه گاز یا شیلنگ بوستر هوا کشیده شود، سنسورها متوجه نمی‌شوند اما هوای اضافی موتور را مجبور به گاز خوردن می‌کند. برای تشخیص نشتی، اطراف منیفولد و شلنگ‌های مکش را با کف صابون یا اسپری بررسی می‌کنند.
اگر سنسور موقعیت دریچه گاز پیام اشتباه به کامپیوتر (ECU) بفرستد که پدال گاز فشرده شده است، ایسیو سوخت بیشتری تزریق می‌کند و ماشین گاز هرز می‌خورد. در این حالت مشکل با تعویض سنسور دریچه گاز حل می‌شود.
- گیر کردن سیم گاز یا پولکی دریچه گاز
گاهی اوقات به دلیل جرم‌گرفتگی یا سفت بودن بیش از حد سیم گاز، پولکی باز می‌ماند و در نتیجه هوای اضافی وارد موتور شده و پراید گاز هرز می‌خورد. این مشکل معمولا با رگلاژ سیم گاز برطرف می‌شود.
مشکل گاز خوردن پراید هنگام استارت زدن در حالت گرم بودن ماشین
در این حالت ماشین مدتی کار کرده و موتور کاملا گرم است. خودرو را خاموش می‌کنید و دقایقی بعد دوباره استارت می‌زنید و سپس دور موتور ناگهان اوج می‌گیرد. علت گاز خوردن پراید در این حالت معمولا موارد زیر است:
- خرابی سنسور دمای آب (فشنگی آب)
این سنسور دمای موتور را به ایسیو اعلام می‌کند. اگر خراب باشد، در حالت گرم هم به کامپیوتر می‌گوید موتور خنک است؛ در نتیجه کامپیوتر مانند حالت ساسات، بنزین و هوای بیشتری ارسال کرده و ماشین گاز می‌خورد.
در این حالت خودرو را به دستگاه دیاگ متصل می‌کنند و پارامتر دمای آب را می‌خوانند. اگر دمای نمایش‌داده‌شده با دمای واقعی موتور تفاوت زیادی داشت، فشنگی دمای آب را تعویض می‌کنند. البته در مواردی مشکل ناشی از سولفاته یا شل شدن سوکت سنسور دمای آب است که با تمیز و محکم کردن آن برطرف می‌شود.
خرابی این سنسور باعث ارسال داده‌های نادرست از میزان فشار منیفولد در اثر حرارت بالا می‌شود و احتمال گاز هرز خوردن پراید وجود دارد. این مشکل با تعویض سنسور اکسیژن رفع می‌شود.
- نشتی انژکتورها
نشتی انژکتورها باعث چکه کردن بنزین و ماندن سوخت اضافی در محفظه احتراق هنگام خاموش بودن ماشین گرم می‌شود. اتفاقی که در زمان استارت مجدد می‌تواند باعث گاز خوردن خود به خود پراید شود.
دلیل گاز خوردن پراید در حالت تعویض دنده
ممکن است هنگام رانندگی وقتی برای تعویض دنده پایتان را از روی گاز برمی‌دارید و کلاچ را تا انتها فشار می‌دهید، دور موتور به جای افتادن، ناگهان بالا رود یا افت دور موتور با مکث طولانی اتفاق بیفتد. دلیل گاز خوردن پراید در این حالت، معمولا یکی از موارد زیر است:
- خرابی استپر موتور
- خرابی سنسور موقعیت دریچه گاز
- تنظیم نبودن یا گیرپاژ سیم کلاچ و سوئیچ پدال کلاچ
- خرابی یا قطعی سنسور سرعت (سنسور کیلومتر)
ایسیو برای تنظیم دور موتور در هنگام تعویض دنده به اطلاعات سرعت خودرو نیاز دارد. خرابی سنسور کیلومتر باعث گیج شدن کامپیوتر خودرو می‌شود. اگر عقربه کیلومترشمار نوسان دارد یا قطع و وصل می‌شود، باید سنسور کیلومتر روی گیربکس را تعویض کنید.
علت گاز خوردن پراید در حالت حرکت با دور موتور پایین
گاهی اوقات در ترافیک یا سرعت کم با دنده ۱ یا ۲ حرکت می‌کنید، اما ماشین حالت ریپ‌زدن یا جهش رو به جلو دارد و احساس می‌کنید خودبه‌خود شتاب می‌گیرد. علت گاز خوردن پراید در حال حرکت با دور موتور پایین را باید در موارد زیر جستجو کنید:
- کثیفی استپر موتور
- خرابی سنسور موقعیت دریچه گاز
- گرفتگی یا نشتی اورینگ سوزن‌های انژکتور
در این حالت، ابتدا دریچه گاز را به طور کامل باز کرده و محفظه داخلی و پولکی را کربن‌زدایی و تمیز می‌کنند. سپس اورینگ‌های انژکتور را از نظر عدم کشیدن هوای اضافه چک می‌کنند. در نهایت اگر مشکل رفع نشد، نوبت به تعویض سنسور موقعیت دریچه گاز می‌رسد.
علت گاز هرز خوردن پراید در حالت حرکت با دور موتور بالا
گاهی اوقات در سربالایی‌ها یا هنگام سبقت در سرعت بالا، پدال گاز را فشار می‌دهید، دور موتور به سرعت بالا می‌رود و صدای زوزه موتور به گوش می‌رسد، اما خودرو شتاب نمی‌گیرد و سرعت بالا نمی‌رود. این پدیده ناشی از یکی از موارد زیر است:
- تمام شدن یا ضعیف شدن صفحه کلاچ (دیسک و صفحه)
- چرب شدن صفحه کلاچ به‌دلیل نشت روغن از کاسه نمد میل لنگ یا شفت ورودی گیربکس
- سفت بودن بیش از حد سیم کلاچ
برای تشخیص تمام شدن دیسک و صفحه، ترمز دستی را بالا بکشید، دنده را روی ۴ بگذارید و کلاچ را آرام رها کنید؛ اگر ماشین خاموش نشد و روشن ماند، دیسک و صفحه صددرصد تمام شده است و باید تعویض شود.
علت گاز هرز خوردن ماشین در حال حرکت پراید با دنده خلاص
گاهی اوقات در سرپایینی یا قبل از توقف، دنده را خلاص می‌کنید و پایتان را از پدال‌ها برمی‌دارید، اما دور موتور به جای قرار گرفتن روی ۸۵۰ تا ۹۰۰، روی ۱۵۰۰ تا ۲۵۰۰ بالا می‌ماند و فقط پس از توقف کامل پایین می‌آید. این اتفاق به‌دلیل یکی از موارد زیر رخ می‌دهد:
- خرابی سنسور سرعت یا کیلومتر پراید
- تنظیم نبودن وکیوم‌ها و مکش هوا از بوستر ترمز یا منیفولد
- خرابی و نیمه‌باز ماندن استپر موتور
دلیل گاز هرز خوردن پراید در حالت ترمزگیری
گاهی در حال حرکت هستید و پای خود را روی پدال ترمز فشار می‌دهید؛ به محض فشردن ترمز، احساس می‌کنید دور موتور بالا می‌رود و ماشین تمایل به شتاب گرفتن پیدا می‌کند. این اتفاق عجیب ممکن است ناشی از موارد زیر رخ دهد:
- سوراخ شدن دیافراگم بوستر ترمز
- پارگی یا نشتی شیلنگ بوستر ترمز یا خرابی سوپاپ یک‌طرفه آن
بوستر ترمز از مکش هوای منیفولد استفاده می‌کند. سوراخ شدن دیافراگم باعث ورود حجم زیادی هوای اضافه به منیفولد در لحظه ترمزگیری می‌شود . احتمال گاز هرز خوردن وجود دارد. پدال ترمز را چند بار فشار دهید؛ اگر صدای فیش‌فیش مداوم شنیدید و دور موتور نوسان کرد، دیافراگم بوستر پاره شده و بوستر ترمز باید تعمیر یا تعویض شود.
دلیل گاز خوردن پراید در حالت درجا
گاهی خودرو کاملا ساکن و متوقف بوده و دنده خلاص است و پای شما روی گاز نیست، اما دور موتور ثابت نمی‌ماند و مدام بالا می‌رود یا بین دور بالا و پایین نوسان می‌کند. علت گاز خوردن پراید در حالت درجا یکی از موارد زیر است:
- کثیف یا خراب بودن استپر موتور
- خرابی سنسور مپ
- خرابی سنسور موقعیت دریچه گاز
- نشتی هوا از واشر منیفولد هوا یا نشیمنگاه استپر
علت گاز خوردن ماشین پراید بعد از تعویض استپر
همان‌طور که مشاهده کردید، خرابی استپر، شایع‌ترین دلیل گاز خوردن پراید است. اگر استپر خراب را با قطعه نو تعویض کرده‌اید، اما نه تنها مشکل رفع نشده، بلکه ماشین پس از روشن شدن دور موتور بالاتری پیدا کرده و گاز می‌خورد، باید مشکل را در موارد زیر جستجو کنید:
- ریست نشدن استپر جدید برای ایسیو
- طول غیراستاندارد شفت استپر جدید در صورت استفاده از قطعات فیک
- نصب نادرست یا فراموش کردن اورینگ دور استپر
برای کالیبره کردن استپر جدید با ایسیو، سوئیچ را به مدت ۱۰ ثانیه باز کنید (بدون استارت)، سپس ۱۰ ثانیه ببندید. این کار را ۳ بار تکرار کنید و سپس استارت بزنید تا کامپیوتور پراید موقعیت شفت استپر را شناسایی کند. در صورت رفع نشدن مشکل، تعمیرکار با دستگاه دیاگ گزینه فلش ECU یا ریست موقعیت استپر را اجرا می‌کند.
دلیل گاز خوردن ماشین پراید بعد از تعویض باتری
در مواردی، برخی افراد گزارش می‌دهند پس از تعویض باتری، مشکل گاز خوردن پراید ایجاد می‌شود. تجربه نشان می‌دهد این مشکل موقتی است و معمولا به خاطر یکی از دو مورد زیر رخ می‌دهد:
- پاک شدن حافظه موقت ایسیو ماشین
- نوسان ولتاژ اولیه و بهم ریختن عملکرد سنسورها
برای حل این مشکل باید سوئیچ را باز کنید، ۱۵ ثانیه صبر کنید و سپس ببندید. پس از چند ثانیه استارت بزنید و اجازه دهید خودرو بدون فشردن پدال گاز، به مدت ۵ تا ۱۰ دقیقه درجا کار کند تا فن موتور روشن شود. پس از یک دور رانندگی کوتاه در شرایط مختلف، ایسیو مجددا اطلاعات زاویه سنسورها را ذخیره کرده و دور موتور تنظیم می‌شود.
راه های جلوگیری از گاز خوردن پراید
برای جلوگیری از بروز مشکل گاز خوردن پراید و افزایش طول عمر قطعات موتور، رعایت نکات زیر ضروری است:
- سرویس دوره‌ای دریچه گاز و استپر (شستشوی دریچه گاز و استپر به ازای هر 20 هزار کیلومتر یکبار)
- تعویض به‌موقع فیلتر هوا
- بررسی دوره‌ای شلنگ‌ها و اتصالات لاستیکی
- رعایت اصول احتیاطی در صورت موتورشویی
- رفتار صحیح رانندگی (پرهیز از نگهداشتن طولانی مدت پا روی پدال کلاچ)
اگر به فکر تعویض خودروی خود هستید و قصد فروش خودرو دارید، می‌توانید با کمک همراه‌مکانیک خودروی تازه‌نفس دلخواهتان را خریداری کنید.
کلام پایانی
گاز خوردن بی‌دلیل پراید شاید در نگاه اول نگران‌کننده به نظر برسد، اما در اکثر مواقع ناشی از ایراد در سیستم هوارسانی، سنسورهای کنترلی (مانند استپر، سنسور دریچه موقعیت گاز و سنسور دمای آب) یا سیستم کلاچ است. کلید اصلی در رفع کم‌هزینه و سریع این مشکل، تشخیص درست شرایط بروز آن است. اگر خودرو شما در حالت خاصی گاز می‌خورد، با توجه به راهنمای این مطلب ابتدا به سراغ محتمل‌ترین قطعه بروید تا علت گاز خوردن پراید را تشخیص دهید و با شست‌وشو، تنظیم یا در نهایت تعویض قطعه معیوب، عملکرد موتور خودرو را به حالت عادی برگردانید. فراموش نکنید که برای خرید یا فروش خودرو از کارشناسی فنی خودرو کمک بگیرید تا خیالتان از سلامتی آن راحت باشد.
