خرابی پمپ ترمز پراید یکی از ایرادات فنی خطرناک است که میتواند عواقب سخت مانند خالی کردن ترمز، افزایش طول خط ترمز و انحراف خودرو هنگام ترمزگیری را بهدنبال داشته باشد. هر یک از این اتفاقات بهصورت مستقیم با امنیت جانی سرنشینان و عابران ارتباط دارند. بنابراین لازم است با علائم خرابی پمپ ترمز پراید آشنایی کافی داشته باشید تا در صورت مشاهده هر یک از آنها به تعمیرگاه مراجعه کنید. در ادامه، ضمن معرفی نشانههای خرابی این قطعه، پیرامون راهکارهای جلوگیری از خرابی زودهنگام و همچنین تست سلامتی پمپ ترمز پراید توضیح میدهیم.
پمپ ترمز پراید چیست و چه وظیفهای دارد؟
پمپ ترمز خودرو یا سیلندر اصلی ترمز یکی از مهمترین قطعات سیستم ترمز هیدرولیکی است. این قطعه نیرویی را که راننده با فشار دادن پدال ترمز ایجاد میکند، به فشار روغن ترمز تبدیل کرده و آن را به سمت چرخها منتقل میکند تا خودرو کاهش سرعت داده یا متوقف شود.
وظیفه اصلی پمپ ترمز، ایجاد و توزیع فشار هیدرولیکی در مدار ترمز است. وقتی پدال ترمز فشرده میشود، پیستونهای داخل پمپ حرکت کرده و روغن ترمز را تحت فشار به لولهها و شیلنگهای ترمز میفرستند. این فشار باعث فعال شدن کالیپرها یا سیلندرهای چرخ و در نتیجه درگیر شدن لنتها با دیسک یا کاسه ترمز میشود. همچنین پمپ ترمز به حفظ تعادل فشار در مدارهای ترمز کمک میکند.
پمپ ترمز پراید معمولا از نوع دو مداره یا دو پیستونه است. این طراحی باعث میشود اگر یکی از مدارهای ترمز دچار خرابی یا نشتی شود، مدار دیگر همچنان بتواند تا حدی عملکرد ترمزگیری را حفظ کند.
پمپ ترمز پراید در داخل محفظه موتور و معمولا روی بوستر ترمز نصب میشود. این قطعه در سمت راننده، پشت موتور و نزدیک دیواره اتاق خودرو قرار دارد و مخزن روغن ترمز نیز روی آن دیده میشود.
علائم خرابی پمپ ترمز پراید
علایم خرابی پمپ ترمز پراید معمولا در عملکرد پدال، سطح روغن ترمز و کیفیت ترمزگیری دیده میشود. پمپ ترمز یا سیلندر اصلی وظیفه ایجاد فشار هیدرولیکی در مدار ترمز را دارد؛ بنابراین خرابی آن میتواند مستقیماً روی ایمنی خودرو اثر بگذارد. علائم خرابی پمپ ای بی اس پراید عبارتاند از:
- خالی کردن پدال ترمز
- نرم شدن غیرعادی پدال ترمز
- کاهش قدرت ترمزگیری
- پایین رفتن تدریجی پدال هنگام نگه داشتن ترمز
- کم شدن روغن ترمز
- روشن شدن چراغ هشدار ترمز
- عملکرد نامنظم ترمز
- سفت شدن غیرعادی پدال ترمز
علائم خرابی پمپ ترمز پراید ممکن است با مشکلاتی مثل هوا گرفتن سیستم، خرابی بوستر، نشتی سیلندر چرخ، خرابی کالیپر ترمز خودرو یا تمام شدن لنتها اشتباه گرفته شود. به همین دلیل اگر پدال ترمز خالی میکند، روغن ترمز کم میشود یا قدرت ترمزگیری کاهش یافته، بهتر است خودرو تا زمان بررسی کامل توسط تعمیرکار استفاده نشود؛ چون خرابی پمپ ترمز میتواند خطرناک و حادثهساز باشد. در ادامه پیرامون هر یک از نشانههای خرابی پمپ ترمز پراید بیشتر توضیح میدهیم.
خالی کردن پدال ترمز
رایجترین نشانه خرابی پمپ ترمز پراید این است که هنگام ترمز گرفتن، پدال بیش از حد پایین میرود یا اصطلاحا خالی میکند. در این حالت ممکن است فشار کافی در مدار ترمز ایجاد نشود و خودرو دیرتر متوقف شود.
نرم شدن غیرعادی پدال ترمز
اگر پدال ترمز حالت نرم، شل یا اسفنجی پیدا کند، میتواند نشانه وجود مشکل در پمپ ترمز، هوا گرفتن سیستم یا نشتی روغن ترمز باشد. در خرابی پمپ، فشار هیدرولیکی بهدرستی حفظ نمیشود.
کاهش قدرت ترمزگیری
وقتی پمپ ترمز پراید ضعیف شود، نیروی لازم به چرخها منتقل نمیشود. در نتیجه برای توقف خودرو باید پدال را بیشتر فشار دهید و مسافت ترمزگیری افزایش پیدا میکند.
پایین رفتن تدریجی پدال هنگام نگه داشتن ترمز
اگر زمانی که خودرو متوقف است و پای شما روی پدال ترمز قرار دارد، پدال آرامآرام پایین میرود، احتمال خرابی آببندی داخلی پمپ ترمز وجود دارد. در این حالت روغن از کنار پیستونهای داخلی عبور میکند و فشار مدار افت میکند.
کم شدن روغن ترمز
افت سطح روغن ترمز در مخزن میتواند به دلیل نشتی در پمپ ترمز یا سایر اجزای سیستم ترمز خودرو باشد. اگر اطراف پمپ، بوستر یا زیر خودرو آثار روغن دیده شود، وقوع نشتی روغن ترمز قطعی است.
روشن شدن چراغ هشدار ترمز
در برخی مواقع، کاهش سطح روغن یا افت فشار مدار ترمز باعث روشن شدن چراغ هشدار ترمز روی صفحه کیلومتر میشود. البته این چراغ میتواند به ترمز دستی یا کمبود روغن ترمز هم مربوط باشد.
عملکرد نامنظم ترمز
گاهی ترمز یک بار خوب عمل میکند و بار دیگر ضعیف میشود. این حالت میتواند به خرابی داخلی پمپ، فرسودگی پیستونها یا مشکل در آببندی مدار ترمز مربوط باشد.
سفت شدن غیرعادی پدال ترمز
سفت شدن پدال بیشتر به خرابی بوستر یا شیلنگ خلأ مربوط است، اما در برخی شرایط گرفتگی مسیرها یا مشکل در مجموعه پمپ نیز میتواند روی حس پدال اثر بگذارد.
دلیل خرابی پمپ ترمز پراید
گاهی اوقات پمپ ترمز پراید بهصورت ناگهانی اتفاق میافتد؛ اما در حالت عادی، خرابی این قطعه در اثر فرسایش تدریجی رقم میخورد. هر عاملی که باعث نشتی، افت فشار یا خرابی آببندی داخلی پمپ ترمز پراید شود، میتواند عملکرد ترمز را مختل کند. علت خرابی پمپ ترمز پراید را باید در یکی از موارد زیر جستجو کرد:
- فرسایش طبیعی قطعات پمپ ترمز
- استفاده از روغن ترمز نامناسب
- عدم تعویض بهموقع روغن ترمز
- هوا گرفتن سیستم ترمز
- نشت روغن ترمز
- نفوذ آلایندههای خارجی به روغن ترمز
- وارد شدن فشار بیش از حد به سیستم ترمز
- خرابی یا مشکل در بوستر ترمز
- نصب اشتباه پمپ ترمز
در ادامه پیرامون هر یک از موارد ذکر شده بهصورت مختصر توضیح میدهیم.
فرسایش طبیعی قطعات پمپ ترمز
پمپ ترمز از قطعاتی مانند پیستون، فنر، کاسهنمد و اورینگ تشکیل شده است. این قطعات در طول زمان و بر اثر کارکرد مداوم فرسوده میشوند. با فرسوده شدن کاسه نمدها، فشار روغن بهدرستی حفظ نمیشود و پدال ترمز ممکن است خالی کند یا پایین برود.
همچنین پمپ ترمزهای غیراستاندارد، کاسه نمدهای نامرغوب یا مخزنهای بیکیفیت عمر کمتری دارند و ممکن است خیلی زود دچار نشتی، افت فشار یا خرابی داخلی شوند.
استفاده از روغن ترمز نامناسب
استفاده از روغن بیکیفیت، تقلبی یا ناسازگار میتواند به لاستیکها و آببندهای داخلی پمپ آسیب بزند و باعث نشتی یا کاهش فشار شود.
عدم تعویض بهموقع روغن ترمز
روغن ترمز خاصیت جذب رطوبت دارد. اگر برای مدت طولانی تعویض نشود، آب و آلودگی وارد مدار ترمز میشود. این موضوع باعث خوردگی قطعات فلزی، زنگزدگی داخل پمپ و آسیب به پیستونها و سیلندر میشود. بهتر است هر 50 تا 60 هزار کیلومتر یکبار (یا 2 تا 3 سال)، روغن ترمز خودرو را عوض کنید.
هوا گرفتن سیستم ترمز
هوا گرفتن مدار ترمز معمولا به دلیل نشتی، تعمیرات غیراصولی یا کم شدن شدید روغن ترمز رخ میدهد. وجود هوا در سیستم فشار هیدرولیکی را کاهش میدهد و میتواند به عملکرد پمپ فشار اضافه وارد کند.
نشت روغن ترمز
نشتی از اطراف پمپ، مخزن روغن، لولهها، شیلنگها، سیلندر چرخ یا کالیپرها باعث افت سطح روغن و کاهش فشار مدار میشود. ادامه رانندگی با روغن ترمز کم میتواند پمپ ترمز را تحت فشار قرار دهد و به آن آسیب بزند.
نفوذ آلایندههای خارجی به روغن ترمز
ورود گرد و غبار، براده فلزی، آب یا هر ماده خارجی دیگر به مدار ترمز باعث آسیب دیدن سطح داخلی سیلندر و خرابی آببندها میشود. آلودگی روغن میتواند حرکت پیستونها را مختل کرده و موجب گیر کردن یا نشتی داخلی پمپ شود.
وارد شدن فشار بیش از حد به سیستم ترمز
رفتار رانندگی و محیط تردد خودرو نیز در خرابی پمپ ترمز پراید نقش دارد. ترمزگیریهای شدید و مداوم، رانندگی در ترافیک سنگین، حرکت در مسیرهای کوهستانی یا حمل بار بیش از حد میتواند دمای سیستم ترمز را بالا ببرد. حرارت زیاد، کیفیت روغن ترمز و عمر قطعات لاستیکی داخل پمپ را کاهش میدهد.
خرابی یا مشکل در بوستر ترمز
پمپ ترمز پراید روی بوستر نصب میشود. اگر بوستر، میله فشاردهنده یا تنظیمات آن مشکل داشته باشد، ممکن است فشار غیرعادی به پمپ وارد شود یا کورس پیستونها بهدرستی انجام نشود. این وضعیت در طول زمان به پمپ آسیب میزند.
نصب اشتباه پمپ ترمز
اگر پمپ ترمز بهدرستی نصب نشود، مدار ترمز بهشکل صحیح هواگیری نشود یا قطعات بیکیفیت در تعمیر استفاده شود، احتمال خرابی زودهنگام افزایش پیدا میکند. همچنین سفت کردن نامناسب اتصالات میتواند باعث نشتی شود.
راههای جلوگیری از خرابی پمپ ترمز پراید
برای جلوگیری از خرابی زودهنگام پمپ ترمز پراید، رعایت چند نکته ساده اما مهم میتواند عمر این قطعه را افزایش دهد و از افت عملکرد سیستم ترمز جلوگیری کند:
- سطح روغن ترمز خودرو را هر ماه یکبار چک کنید تا از عدم وقوع نشتی مطمئن شوید.
- در زمان تعویض روغن ترمز از محصولات باکیفیت و معتبر استفاده کنید.
- تعویض روغن ترمز را در زمان مناسب انجام دهید.
- بعد از تعویض لنت، تعمیر سیلندر چرخ، کالیپر، شیلنگ یا پمپ ترمز، سیستم ترمز باید بهدرستی هواگیری شود.
- در مسیرهای شیبدار، بهجای نگه داشتن مداوم پا روی ترمز، از دنده سنگینتر کمک بگیرید.
- در ترافیکهای طولانی، بهجای نگه داشتن مداوم پا روی ترمز، از ترمز دستی استفاده کنید.
تست خرابی پمپ ترمز پراید
برای تست خرابی پمپ ترمز پراید، چندین راه وجود دارد. برخی از راهکارها بهراحتی توسط راننده نیز قابل اجرا هستند؛ اما برای بررسی دقیقتر و تشخیص نهایی لازم است به تعمیرگاه مراجعه کنید. در ادامه، روشهای کاربردی تست خرابی پمپ ترمز پراید را معرفی میکنیم.
بررسی ظاهری پمپ ترمز
اولین روش برای بررسی خرابی پمپ ترمز پراید، بررسی ظاهری این قطعه و اطراف محل قرارگیری آن در خودرو است. کاپوت ماشین را بالا بزنید و محل اتصال پمپ ترمز به بوستر، مخزن روغن ترمز، لولههای ترمز و اطراف اتصالات را بررسی کنید. وجود خیسی، چربی، رد روغن یا پوسته شدن رنگ اطراف پمپ میتواند نشانه نشتی روغن ترمز باشد. اگر پشت پمپ و جلوی بوستر خیس باشد، احتمال خرابی کاسه نمدهای پمپ ترمز زیاد است.
تست نگهداشتن پدال ترمز در حالت ثابت
یکی از مهمترین روشهای تست پمپ ترمز پراید، نگه داشتن پدال ترمز در حالت ثابت است. خودرو را روشن کنید، پدال ترمز را فشار دهید و چند ثانیه نگه دارید. اگر پدال بهآرامی پایینتر میرود، ممکن است آببندی داخلی پمپ ترمز خراب شده باشد و روغن از کنار پیستونها عبور کند. این حالت معمولا نشانه نشتی داخلی یا فرسودگی کاسهنمدهای پمپ است.
تست سفت شدن پدال ترمز در حالت خاموش بودن خودرو
زمانی که خودرو خاموش است، چند بار پدال ترمز را فشار دهید تا خلأ داخل بوستر تخلیه شود. پس از چند بار فشار دادن، پدال باید سفت شود. سپس پا را روی پدال نگه دارید و خودرو را روشن کنید. اگر بوستر سالم باشد، پدال کمی پایین میرود. اگر پدال همچنان بیش از حد نرم باشد یا پایین برود، باید پمپ ترمز و مدار هیدرولیکی بررسی شوند.
تست هواگیری پمپ ترمز پراید
برای تشخیص دقیقتر، تعمیرکار میتواند سیستم را هواگیری کند و فشار خروجی هر مدار را بررسی کند. اگر هنگام هواگیری از بعضی چرخها روغن با فشار مناسب خارج نشود، ممکن است مشکل از پمپ، گرفتگی مسیر یا خرابی شیلنگ و سیلندر چرخ باشد. در پراید، پمپ ترمز دو مداره است؛ بنابراین ضعف یک مدار میتواند روی بخشی از ترمزگیری اثر بگذارد.
تست قطعات داخلی پمپ ترمز
گاهی پمپ از بیرون نشتی ندارد، اما داخل آن دچار خرابی شده است. در این حالت روغن از کنار کاسه نمدها و پیستونها عبور میکند و فشار مدار حفظ نمیشود. نشانه اصلی این مشکل، پایین رفتن پدال هنگام نگه داشتن ترمز و کاهش قدرت ترمزگیری است. این نوع خرابی معمولاً فقط با تست فشار یا باز کردن و بررسی پمپ مشخص میشود.
آیا پمپ ترمز پراید قابل تعمیر است؟
تعمیر پمپ ترمز پراید در مواقعی امکانپذیر است. اما باید توجه داشته باشید که همیشه تعمیر آن انتخاب هوشمندانهای نیست. اگر مشکل پمپ به خرابی قطعاتی مثل کاسه نمد، اورینگ، فنر یا آببندهای داخلی مربوط باشد، ممکن است با استفاده از لوازم تعمیر پمپ ترمز بتوان آن را بازسازی کرد. روش تعمیر پمپ ترمز پراید معمولا به این صورت است که تعمیرکار پمپ را باز میکند، قطعات فرسوده را تعویض میکند و سپس سیستم ترمز را هواگیری میکند.
با این حال، اگر بدنه داخلی پمپ ترمز خط افتاده باشد، سیلندر دچار خوردگی یا زنگزدگی شده باشد، نشتی شدید وجود داشته باشد یا پمپ قبلا چند بار تعمیر شده باشد، تعویض کامل پمپ ترمز انتخاب مطمئنتری است. چون حتی بعد از تعمیر هم ممکن است فشار هیدرولیکی بهدرستی حفظ نشود و پدال ترمز دوباره خالی کند.
ناگفته نماند هزینه تعمیر پمپ ترمز پراید گاهی اوقات زیاد میشود و در مقایسه به تعویض این قطعه توجیه اقتصادی ندارد. در اینگونه موارد نیز معمولا بهتر است به فکر جایگزین کردن پمپ قدیمی با قطعه جدید باشید.
نحوه تعویض پمپ ترمز پراید
برای تعویض پمپ ترمز پراید نیاز به ابزارآلات زیر وجود دارد:
- آچار مناسب برای باز کردن لولههای ترمز
- آچار بکس یا رینگی برای باز کردن مهرههای پمپ
خودرو باید روی سطح صاف پارک شود. حتما ترمز دستی را بکشید و موتور را خاموش کنید. بهتر است اطراف پمپ ترمز و بوستر را با دستمال تمیز کنید تا هنگام باز کردن قطعات، آلودگی وارد سیستم ترمز نشود.
محل قرارگیری پمپ ترمز پراید را بالاتر توضیح دادیم. ابتدا درب مخزن روغن ترمز باز میشود و مقداری از روغن داخل آن با استفاده از سرنگ خارج میگردد. این کار باعث میشود هنگام جدا کردن لولهها، روغن کمتری بیرون بریزد. همچنین اگر روی مخزن روغن ترمز سوکت هشدار سطح روغن وجود دارد، باید با احتیاط جدا شود.
لولههای فلزی ترمز به بدنه پمپ متصل هستند. باید با آچار مناسب، مهره اتصال لولهها باز شود. برای جلوگیری از آسیب دیدن مهرهها و لولهها باید این مرحله با دقت انجام بگیرد.
پمپ ترمز معمولاً با دو مهره به بوستر ترمز متصل شده و باید به کمک آچار مناسب، مهرههای آن باز شوند. در ادامه میتوان پمپ را از روی بوستر برداشت. قبل از نصب پمپ جدید لازم است محل پمپ قبلی با یک دستمال بهخوبی تمیز شود.
حال باید پمپ جدید روی بوستر قرار بگیرد و سپس مهرههای آن با آچار بسته شوند. سپس باید لولههای ترمز در جای خود قرار بگیرند. در این مرحله نوبت به پر کردن مخزن روغن ترمز تا سطح استاندارد میرسد.
بعد از تعویض پمپ ترمز، هواگیری سیستم ضروری است. اگر هوا داخل مدار باقی بماند، پدال ترمز نرم، اسفنجی یا خالی میشود و ترمزگیری ضعیف خواهد بود. برای این منظور باید شیلنگ شفاف به پیچ هواگیری چرخ وصل شود و سر دیگر آن داخل ظرف قرار گیرد. یک نفر داخل خودرو پشت فرمان بنشیند و چند بار پدال ترمز را فشار دهد و نگه دارد. سپس باید پیچ هواگیری کمی باز شود تا هوا و روغن خارج شود. در ادامه پیچ بسته شده و پدال ترمز رها گردد. گاهی اوقات باید این فرآیند چند بار تکرار شود تا دیگر هیچگونه حباب هوا از شیلنگ خارج نشود.
در تابستان 1405، هزینه تعویض پمپ ترمز پراید چیزی در حدود 1 تا 1.5 میلیون تومان است.
با توجه به افزایش قیمت پراید، حتما باید از قطعات خودروی خود مراقبت کنید تا آسیب و هزینههای آن را به حداقل برسانید.
قیمت پمپ ترمز پراید چقدر است؟
نوع برند سازنده در قیمت پمپ ترمز پراید تأثیر مستقیم دارد. در حال حاضر، بسیاری از محصولات پمپ ترمز پراید موجود در بازار تولید دو برند آذین تنه و تکلان توس هستند. علاوه بر آن، در صورت خرید پمپ ترمز به همراه مخزن، باید هزینه بیشتری بپردازید. ارزانترین مدلهای پمپ ترمز ABS پراید در مرداد ماه 1405 حدود 1.7 میلیون تومان قیمت دارند. همچنین گرانترین نمونههای این قطعه در بازار نیز زیر 5 میلیون تومان به فروش میرسند.
کلام پایانی
تبعات خرابی پمپ ترمز پراید فراتر از یک نقص فنی ساده است و میتواند بهای سنگین و جبرانناپذیر بهدنبال داشته باشد. توصیه میکنیم در صورت مشاهده هرگونه نشانه مثل نرم شدن پدال، نشت روغن یا افت توان ترمزگیری، فورا به تعمیرگاه مراجعه کنید تا بررسیها و اقدامات لازم برای تعمیر یا تعویض پمپ ترمز پراید انجام بگیرد. فراموش نکنید که اگر قصد خرید خودرو جدیدی دارید، حتما از کارشناسی فنی خودرو کمک بگیرید تا از سلامت خودروی موردنظر خود مطمئن شوید.
