مثل همیشه مشغول رانندگی در خیابانهای شهر هستید و متوجه میشوید که ماشینتان ناخواسته به یک سمت دیگر کشیده میشود؛ بسیاری از ما بهسادگی از کنار این موارد میگذریم، اما درواقع علائم خرابی لاستیک را نادیده میگیریم. اتفاقاتی مثل ساییدگیهای غیرعادی، ترکهای ریز، برآمدگیهای عجیب (بهاصطلاح تخممرغی شدن) و کشیده شدن ماشین به سمتهای مختلف، همگی علائم خرابی لاستیک ماشین هستند. خوشبختانه، راهکارهای مختلفی برای هرکدام از مشکلات لاستیک خودرو وجود دارند، البته بهشرطیکه ابتدا علائم خرابی و دلایل آن را بشناسید. در این مطلب از مجله همراه مکانیک بهسراغ نشانه های خرابی لاستیک ماشین، راهکارهای جلوگیری و روشهای برطرف کردن آنها میرویم.
نشانهها و علائم خرابی لاستیک ماشین
لاستیک، تنها نقطه تماس خودروی شما با سطح جاده است؛ اتفاقاً به همین دلیل است که کوچکترین خرابی یا فرسودگی هم روی فرمانپذیری، ترمزگیری، مصرف بنزین و حتی ایمنی سرنشینان تأثیر میگذارد. طبق آمار سازمان ملی ایمنی ترافیک بزرگراههای آمریکا (NHTSA)، هر سال نزدیک به ۱۱ هزار تصادف مرتبط با لاستیک در جادهها رخ میدهند. نکته مهمتر اینکه اگر راننده علائم خرابی لاستیک را جدی بگیرد، این حوادث به حداقل میرسند.
جالب است بدانید که علائم خرابی لاستیک جلو و عقب همیشه یکسان نیستند. مهمترین نشانه های خرابی لاستیک ماشین به تفکیک لاستیک جلو و عقب را در جدول زیر مشاهده میکنید:
|
علائم خرابی لاستیک جلو |
علائم خرابی لاستیک عقب |
|
لرزش فرمان هنگام رانندگی |
لرزش صندلی یا بدنه خودرو |
|
کشیدهشدن خودرو به یک سمت |
بههمخوردن تعادل خودرو در پیچها |
|
سایش نامنظم آج لاستیک جلو (اصطلاحاً پلهشدن لاستیک) |
سُرخوردن عقب خودرو در جادههای خیس و لغزنده |
|
کاهش دقت فرمان و کُندشدن واکنش خودرو |
شناورشدن یا تابخوردن عقب خودرو در سرعت بالا |
|
مشاهده ترک، باد یا برآمدگی روی دیواره لاستیک |
شنیدن صدای غیرعادی از بخش عقب خودرو |
حالا بهسراغ بررسی هر کدام از علائم خرابی لاستیک ماشین میرویم تا بیشتر با دلایل و نشانههای این مشکل آشنا شوید.
علائم خرابی لاستیک جلو
لاستیکهای جلو، وظیفه هدایتکردن ماشین و انتقال فرمان را برعهده دارند. بنابراین، خرابی آنها معمولاً با نشانههای واضحی مثل لرزش فرمان یا انحراف خودرو همراه است. همچنین، لاستیکهای جلو بهدلیل اینکه بار بیشتری را در فرمانگیری، ترمزگیری و عبور از دستاندازها تحمل میکنند، زودتر از لاستیکهای عقب خراب میشوند.
اگر بهتازگی خرید خودرو انجام دادهاید، ما ما همراه باشید تا در این بخش، 5 مورد از مهمترین علائم خرابی لاستیک جلو را بررسی کنیم:
1. لرزش فرمان هنگام رانندگی
یکی از رایجترین علائم خرابی لاستیک جلو، لرزش فرمان مخصوصاً در سرعتهای متوسط و بالا (بین 80 تا 120 کیلومتر) است. احتمالاً گاهی در هنگام رانندگی احساس کردهاید که فرمان خودرو، مدام میلرزد یا ضربههای ریزی بهدست شما منتقل میشود. در این شرایط احتمال دارد لاستیک جلو دچار تغییر شکل، بههمخوردن تعادل یا بالانس و حتی سایش غیرعادی شده باشد. شدت این لرزش معمولاً با افزایش سرعت بیشتر میشود و در بعضی از موارد با لرزش پدال ترمز هم همراه است.
این نشانه در خودروهای سبکتر مثل پراید بیشتر احساس میشود؛ بههمین دلیل، بسیاری از رانندگان لرزش فرمان در سرعتهای بالای ۸۰ کیلومتر را جزو مهم ترین علائم خرابی لاستیک جلو پراید میدانند. البته برای تشخیص دقیق، باید تست سلامت لاستیک خودرو را انجام بدهید تا وضعیت جلوبندی، میزان باد لاستیکها و بالانس چرخها بررسی شود.
2. کشیدهشدن خودرو به یک سمت دیگر
اگر در مسیر مستقیم فرمان را رها کردید و ماشین به سمت راست یا چپ منحرف شد، احتمالاً با یکی از علائم خرابی لاستیک روبهرو هستید. ممکن است که یکی از لاستیکهای جلو فرسوده یا فشار باد آن کم شده باشد. این مشکل علاوهبراینکه کنترل خودرو را از دستهای شما خارج میکند، باعث افزایش مصرف بنزین و سایش بیشتر لاستیکها میشود. البته تنظیمنبودن زاویه چرخها (میزانفرمان) هم جزو دلایل کشیده شدن ماشین به یک سمت است. بنابراین بهتر است که هم لاستیک و هم جلوبندی خودرو را همزمان بررسی کنید.
3. ساییدگی نامنظم آج لاستیک (پله شدن)
بررسی ظاهری آج لاستیک، یکی از سادهترین روشهای تشخیص خرابی لاستیک خودرو است. اگر بخشی از آج نسبت به بقیه قسمتها بیشتر ساییده شده یا الگوی سایش در دو طرف متفاوت است، با «پله شدن لاستیک» روبهرو هستید. یادتان باشد که یکی از مهمترین علائم پله شدن لاستیک، اختلاف ارتفاع بین بلوکهای آج است؛ طوریکه اگر دستتان را روی سطح لاستیک بکشید، قسمتی از آجها بالاتر یا پایینتر از بخشهای دیگر احساس میشوند. این مشکل معمولاً بهدلایل زیر ظاهر میشود:
- خرابی کمکفنرها
- بالانس نبودن چرخها
- تنظیمنبودن سیستم تعلیق خودرو
درضمن، پلهای شدن آج علاوهبر افزایش صدای حرکت خودرو، باعث لرزش، کاهش چسبندگی و کوتاهشدن عمر لاستیک هم میشود. اگر علائم پله شدن لاستیک را تجربه کردید، به رانندگی ادامه ندهید؛ مخصوصاً در جادههای خیس که خطر لغزش بسیار بالا است.
4. کاهش دقت فرمان و کُندشدن واکنش خودرو
گاهی اوقات خرابی لاستیک جلو، خودش را بهشکل کاهش دقت فرمان نشان میدهد. در این شرایط، خودرو نسبت به چرخاندن فرمان واکنش کُندتری دارد و راننده احساس میکند که کنترل ماشینش مثل گذشته، دقیق نیست. این مشکل بیشتر در لاستیکهایی دیده میشود که آج آنها بهشدت فرسوده شده است یا ساختارهای داخلیشان آسیب دیدهاند.
5. مشاهده ترک، برآمدگی یا بادکردن دیواره لاستیک
وجود تَرکهای عمیق، پارگیهای سطحی یا بادکردن دیواره تایر جلو یکی از خطرناکترین نشانه های خرابی لاستیک ماشین محسوب میشود. این علائم معمولاً در اثر ضربه شدید به جدول، چالههای عمیق یا فرسودگی بیشازحد لاستیک رخ میدهند. اگر هرگونه برآمدگی یا بادکردگی روی لاستیک ماشینتان دیدید، در اولین فرصت به تعمیرگاه بروید و آن را تعویض کنید! در این شرایط، احتمال ترکیدن لاستیک در سرعتهای بالا بهشدت افزایش پیدا میکند.
علائم خرابی لاستیک عقب
برخلاف لاستیکهای جلو، وظیفه لاستیکهای عقب هدایت خودرو نیست؛ اما نقش بسیار مهمی در حفظ تعادل، بالانس و کنترل خودرو (مخصوصاً در سرعتهای بالا و در هنگام عبور از پیچها) برعهده دارد. بههمین دلیل است که خرابی لاستیک عقب، خودش را بهشکل تغییر در رفتار خودرو، کاهش تعادل یا لرزش بدنه نشان میدهد.
هرکدام از اینعلائم خرابی لاستیک عقب را که در این بخش بررسی میکنیم، جدی بگیرید، زیرا نادیده گرفتن این نشانهها، خطر انحراف خودرو یا ازدسترفتن کنترل آن را افزایش دهد.
1. لرزش صندلی یا بدنه خودرو
یکی از مهمترین علائم خرابی لاستیک عقب، احساس لرزش در صندلیها یا بخش عقبی خودرو است. بهطورکلی، خرابی لاستیک های عقب بهشکل ارتعاش در کف خودرو، صندلیها یا قسمت عقب اتاق احساس میشود؛ دقیقاً برعکس خرابی لاستیک جلو که معمولاً دلیل اصلی لرزش فرمان است.
این مشکل معمولاً بهدلایل زیر رخ میدهد:
- بالانس نبودن چرخها
- تغییر شکل لاستیک
- آسیب دیدن ساختار داخلی یکی یا هر دو لاستیک عقب
نکته مهم: لرزش صندلی یا بدنه خودرو، در سرعتهای زیاد بیشتر احساس میشود.
2. بههمخوردن تعادل خودرو در پیچها
آیا در هنگام عبور از پیچها احساس میکنید که تعادل خودرو مثل گذشته نیست یا بخشِ عقب خودرو تمایل به خارجشدن از مسیر دارد؟ اگر پاسختان مثبت است، احتمالاً لاستیکهای عقب دچار فرسودگی شدهاند. یادتان باشد که بخش زیادی از بالانس یا تعادل خودرو در پیچها، به مقدار چسبندگی لاستیکهای عقب بستگی دارد. بنابراین، کاهش عمق آج یا کهنه شدن لاستیک باعث بههمخوردن کنترل خودرو در مسیرهای پُرپیچوخم میشود.
3. سُرخوردن عقب خودرو در جاده خیس
یکی دیگر از نشانه های مهم خرابی لاستیک عقب، کاهش چسبندگی آن در جادهها یا زمین خیس است. وقتیکه آج لاستیک ماشین شما فرسوده میشود، قدرت آن برای تخلیه آب از زیر چرخ کاهش پیدا میکند. بنابراین، احتمال لغزش ماشین افزایش مییابد. در چنین شرایطی احتمال دارد که هنگام شتابگرفتن، ترمزگرفتن یا عبور از پیچها، بخش عقبیِ خودرو دچار لغزش شود. اگر خدای نکرده با این مشکل خطرناک روبهرو شدید، سرعت خودرو را کم کنید، کنار بزنید یا به نزدیکترین تعمیرگاه بروید.
4. شناورشدن یا تابخوردن عقب خودرو در سرعت بالا
گاهی احساس میکنید که قسمت عقب خودرو تعادل کافی ندارد یا حتی روی جاده شناور است؛ مخصوصاً در هنگام رانندگی در بزرگراهها. در این شرایط، احتمال دارد لاستیکهای عقب دچار فرسودگی شدید، اختلاف فشار باد یا تغییر شکل شده باشند. این مشکل معمولاً در سرعتهای بالا بیشتر احساس میشود و واکنش خودرو به فرمان را هم تحت تأثیر قرار میدهد. در این شرایط، بررسی وضعیت لاستیکها را در اولویت قرار دهید تا از مشکلات بعدی جلوگیری کنید.
5. صدای غیرعادی از بخش عقب خودرو
شنیدن صداهای غیرعادی و جدید مثل صدای زوزه، کوبیدهشدن یا ساییدگی از ناحیه چرخهای عقب هم جزو علائم خرابی لاستیک است. بیشترِ این صداها بهدلیل سایش نامنظم آج، خرابی ساختار لاستیک یا تماس غیرطبیعی آن با سطح جاده ایجاد میشوند. اگر این صداها بهمرور زمان بیشتر شدهاند یا حالا با لرزش خودرو همراه هستند، لاستیکهای عقب را به یک تعمیرکار باتجربه نشان بدهید.
قبل از انتخاب لاستیک، حتما راهنمای خرید لاستیک دست دوم را بخوانید.
علت خرابی لاستیکهای ماشین
در بسیاری از موارد، خرابی لاستیک خودرو ناگهانی اتفاق نمیافتد و نتیجه مجموعهای از دلایل ازجمله نگهداری نامناسب لاستیکها، شرایط رانندگی خطرناک یا غیراصولی و مشکلات فنی خودرو است. اگر دلایل اصلی خرابی لاستیکها را بدانید، قبلازاینکه با هزینههای سنگین یا خطرات احتمالی مواجه شوید، از مشکلات جلوگیری خواهید کرد.
در جدول زیر، دلایل خرابی لاستیک های جلو و عقب خودرو را در یک نگاه میبینید:
|
دلایل خرابی لاستیک جلو |
دلایل خرابی لاستیک عقب |
|
تنظیمنبودن فرمان و زاویه چرخهای ماشین |
اختلاف فشار باد بین دو لاستیک عقب ماشین |
|
خرابی جلوبندی و سیستم تعلیق جلو |
حملِ بار بیشتر از ظرفیت مجاز خودرو و افزایش فشار روی محور عقب |
|
ترمزگیریهای شدید، بیدلیل و پشتسرهم |
جابهجانکردن دورهای لاستیکها و فرسودگی بیشازحد |
|
عبور مداوم از دستاندازها و چالههای عمیق |
رانندگی مداوم در جادههای ناهموار و واردشدن ضربه به لاستیکهای عقب |
|
بالانسنبودن چرخهای جلو و ایجاد لرزش در حین رانندگی |
فرسودگی کمکفنرهای عقب و سایش نامنظم لاستیکها |
|
کم یا زیادبودن باد لاستیک جلو |
نگهداری طولانیمدت خودرو با لاستیکهای فرسوده یا تاریخگذشته |
راههای جلوگیری از خرابی لاستیک ماشین
فرسودگی لاستیک در طول زمان طبیعی است؛ اما اگر چند نکته ساده را رعایت کنید، عمر مفید لاستیکهایتان بیشتر میشود و جلوی بسیاری از مشکلات را هم میگیرید. برای شروع، چند راهکار و نکته مهم زیر را درنظر داشته باشید:
- تست سلامت لاستیک خودرو را جدی بگیرید و انجام بدهید.
- فشار باد لاستیکها را حداقل ماهی یکبار بررسی و تنظیم کنید.
- دیواره و آج لاستیکها را از نظر وجود ترک، برآمدگی یا اجسام خارجی بررسی کنید.
- بالانس چرخها را دورهای و منظم انجام بدهید تا از سایش نامتقارن لاستیک جلوگیری شود.
- لاستیکهای تاریخگذشته یا دارای عمقِ آج کمترازحد استاندارد را در اسرع وقت تعویض کنید.
- از ترمزگرفتنهای ناگهانی و رانندگی خطرناک که فشار زیادی به لاستیکها وارد میکنند، پرهیز کنید.
- زاویه چرخها و تنظیم فرمان را همیشه با دقت بررسی کنید؛ مخصوصاً بعد از عبور از چالههای عمیق یا حتی تصادفات جزئی.
- لاستیکهای جلو و عقب را در بازههای زمانی توصیهشده (هر 6 ماه یکبار) جابهجا کنید تا یکنواخت و هماندازه ساییده شوند.
چهار حلقه لاستیک سالم؛ یعنی آرامش شما در طول سفر!
علائم خرابی لاستیک همیشه واضح و آشکار نیستند؛ اما اگر به نشانههایی مثل لرزش فرمان، پلهشدن یا مشاهده ترک روی لاستیک بیتوجهی کنید، با هزینههای سرسامآور و اتفاقات خطرناک روبهرو میشوید. همانطور که گفتیم، بررسی دورهای وضعیت لاستیکها، تنظیم باد، بالانس چرخها و رفع ایرادات فنی خودرو، مهمترین راهکارهای جلوگیری از خرابی های لاستیک هستند. با جدیگرفتن این راهکارها هم باعث افزایش عمر لاستیک شوید و هم ایمنی خودرو را حفظ کنید. اگر هر یک از نشانه های خرابی لاستیک ماشین را تجربه کردید، در اولین فرصت به تعمیرگاه بروید تا مشکل برطرف شود. همچنین، برای آشنایی با سایر مشکلات رایج خودرو و راهکارهای جلوگیری از آنها پیشنهاد میکنیم به مطالب تخصصی مجله همراه مکانیک نگاهی بیندازید.
سوالات متداول
- عمر مفید لاستیک خودرو چقدر است؟
عمر مفید لاستیک به کیفیت ساخت، شرایط نگهداری و نحوه رانندگی بستگی دارد؛ اما عمر مفید لاستیک معمولاً بین ۴ تا ۶ سال یا حدود ۵۰ تا ۸۰ هزار کیلومتر کارکرد است.
- از کجا بفهمیم که لاستیک خودرو تاریخ مصرفش گذشته است؟
تاریخ تولید لاستیک روی دیواره آن وجود دارد؛ حتی اگر ظاهر لاستیک سالم است، بعد از گذشت ۶ سال از تاریخ تولید باید آن را بررسی کنید تا در صورت نیاز تعویض شود.
- حداقل عمق آج استاندارد لاستیک چقدر است؟
حداقل عمق آج مجاز برای استفاده مطمئن و بیخطر، حدود ۱.۶ میلیمتر است.
- آیا لرزش فرمان همیشه نشانه خرابی لاستیک جلو است؟
خیر، خرابی یا بالانس نبودن لاستیک جلو فقط یکی از دلایل احتمالی لرزش فرمان است. مشکلاتی مثل خرابی جلوبندی، دیسک ترمز یا سیستم تعلیق هم میتوانند چنین نشانهای داشته باشند.
- چرا قسمت عقب خودرو در جاده خیس سُر میخورد؟
فرسودگی آج لاستیکهای عقب، کاهش چسبندگی و ناتوانی در تخلیه آب از زیر لاستیک از مهمترین دلایل لغزش بخش عقب خودرو در مسیرهای خیس هستند.
- علائم شکستگی لاستیک خودرو چه مواردی هستند؟
ترک یا پارگی روی دیواره لاستیک، برآمدگی غیرعادی، اُفت ناگهانی باد، لرزش شدید خودرو و شنیدن صدای غیرمعمول از چرخها از مهمترین علائم شکستگی لاستیک خودرو هستند که باید جدی بگیرید.
- شکستن لاستیک خودرو چه دلایلی دارد؟
شکستن لاستیک خودرو معمولاً بهدلیل فرسودگی بیشازحد، پایینبودن فشار باد، حمل بار سنگین، برخورد با چالهها و جدولهای خیابان رخ میدهد. در بعضی از موارد، استفاده از لاستیکهای تاریخگذشته هم دلیل این موضوع است.
- مهمترین علائم خرابی لاستیک جلو پراید چیست؟
لرزش فرمان، کشیدهشدن خودرو به یک سمت، سایش نامنظم آج و کاهش دقت فرمان از مهمترین علائم خرابی لاستیک جلو پراید هستند.
